De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

De Oorlog

Goede en foute strijd, arbeiders bij de NSB en arbeiders in het verzet, solidariteit is niet vanzelfsprekend in een bezet land.

Nooit meer oorlog. Dat is de stemming na de 1e wereldoorlog. Arbeiders vechten niet tegen arbeiders. Socialisten dragen een gebroken geweertje. Tot de crisis aanbreekt. Immense werkloosheid. Armoe. Opstanden.

Fascisten grijpen de macht in Spanje, Italië, Duitsland. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog vechten Nederlandse socialisten aan de kant van de Republikeinse Regeringstroepen. Uit solidariteit. Vakbondsleiders uit Hitler-Duitsland vinden een veilig huis bij hun broeders in Nederland. Uit solidariteit. Verzetsmensen komen uit alle maatschappelijke stromingen, het verzet is zeker geen exclusief linkse beweging.  Solidariteit met mensen die vervolgd worden en met verzet tegen de bezetter blijkt echter lang niet altijd vanzelfsprekend.

Het NVV, de VARA, de Arbeiderspers en Het Volk komen de bezetter aanvankelijk tegemoet. SDAP leiders als Vorrink en Drees houden hun rug recht en weigeren elke medewerking. Veel SDAP-leden worden in de loop van de oorlog opgepakt en afgevoerd naar concentratie- of gijzelaarskampen. Het zijn de illegale communisten die oproepen tot de Februaristaking uit protest tegen de Jodenvervolging.    

 

Gerelateerde Fragmenten

bellingwolde

Voor de oorlog: De Rode Hulp

Al voor de oorlog hielpen Nederlandse communisten slachtoffers van het fascisme te vluchten uit Duitsland.

dokwerker

In de oorlog: De Februaristaking

De februaristaking was het eerste massale protest van arbeiders tegen de Duitse bezetter.

cpnaffiche

Na de oorlog: De CPN

Het krediet dat de communisten door hun verzetsrol in de oorlog hadden opgebouwd, verdampte snel na 1945.

Gerelateerde Artikelen

werkverschaffingvp

Werkverschaffing

Tijdens de economische crisis van de jaren ’30 waren veel arbeiders werkloos. De overheid stelde werklozen verplicht te werk.

pietnakvp

Piet Nak

Vuilnisman Piet Nak was initiatiefnemer van de Februaristaking. Later zette hij zich nog in voor de Palestijnse zaak en tegen de oorlog in Vietnam.

julioproervp

Juli 1934: een maand van oproer

In 1934 vonden door het hele land demonstraties plaats tegen de het verlagen van uitkeringen.

olympiadevp

De Volksolympiade

Wie weigerde deel te nemen aan de Olympische Spelen in Nazi-Duitsland kon in 1936 ook naar Barcelona, waar de Volksolympiade werd gehouden.

mourervp

Nico Mourer

Nico Mourer werd stateloos verklaard na deelname aan de Spaanse Burgeroorlog. Ondanks zijn verzetswerk kreeg hij zijn nationaliteit pas in 1963 terug.

zevenprovincienvp

Muiterij!

Uit protest tegen loonsverlagingen in Nederlands-Indië bezette de bemanning het schip “De Zeven Provinciën”.

marinusvdlubbevp

Mislukte Marinus

Marinus van der Lubbe werd in 1934 onthoofd omdat hij een jaar eerder de Rijksdag in Berlijn in brand had gestoken.

antondekomvp

Papa De Kom

Politiek activist en schrijver Anton de Kom zag de strijd van Nederlandse arbeiders in het verlengde van de strijd van onderdrukte Surinamers.

jordaanoproervp

Het Jordaanoproer

In juli 1934 ontaardde protest in de Jordaan in Amsterdam bijna in een oorlog. Na drie dagen geweld keerde de rust terug.

pleysiervp

De VARA na de Duitse inval

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog schreef VARA-bestuurder Arie Pleysier een omstreden speech.

arbeitseinsatzvp

Arbeitseinsatz

Nazi-Duitsland kampte tijdens de oorlog met een tekort aan werkkracht. Daarom werden mannen van jong tot oud gewongen tewerkgesteld.

sneevlietvp

Henk Sneevliet

De Nederlandse revolutionair Henk Sneevliet stond aan de wieg van de communistische partijen in Indonesië en China.

planarbeidvp

Het Plan van de Arbeid

In reactie op de economische crisis in de jaren dertig ontwikkelde de SDAP het Plan van de Arbeid. Dit betekende een afscheid van het revolutionair socialisme.

michielsgestelvp

St. Michielsgestel en de Doorbraak

De Duitse bezetter had vooraanstaande mannen gegijzeld in het Brabantse Sint-Michielsgestel. Zij beraadden zich over het Nederland van na de oorlog.

Jacques de Kadt

Jacques de Kadt

Voor Jacques de Kadt waren de communisten niet rood genoeg en de sociaal-democraten te links.