De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

Hotel Hommes

Bolwerk van socialisme in Finsterwolde

hotelhommes

Jan Poppes Hommes

Het was het bolwerk van het (anarchistisch) socialisme in Oost-Groningen: Hotel Hommes in Finsterwolde. Dit voor die tijd luxueuze hotel werd in 1883 uit straatklinkers opgebouwd door Jan Poppes Hommes (1843-1916), een pionier van de Groningse arbeidersbeweging. Geboren in een arbeidersfamilie maar rijk geworden als aannemer zette Hommes zich in woord en daad in voor de sociale strijd van de arbeiders. De sociale tegenstellingen waren aan het eind van de 19e eeuw groot in Oost-Groningen. De in weelde levende rijke boeren maakten de dienst uit en de kwetsbare arbeiders waren het zat: het gebied was vatbaar en klaar voor het socialistische geluid.

Niet alleen uit Groningen maar uit het hele land kwamen geïnteresseerden naar het Hotel om te luisteren naar de socialistische kopstukken die vanaf 1886 door Hommes werden uitgenodigd. Zo sprak zijn goede vriend Domela Nieuwenhuis er regelmatig. Ook de bekende schrijver Multatuli en de met de socialisten sympathiserende herenboeren Boelo Luitjen Tijdens – die later overigens weer overliep – en Derk Roelfs Mansholt, opa van de bekende socialist Sicco Mansholt, werden er aandachtig aangehoord.

De SDB hield ook scholingsavonden in het hotel, waar dan door Hommes een leestafel werd ingericht met socialistische kranten, waar hij zelf ook regelmatig in publiceerde. Na de voor de SDB teleurstellende verkiezingsuitslag van 1891 radicaliseerde Hommes steeds meer. Hij wees het parlementarisme af en zag een radicale revolutie nog als enige weg naar het socialisme. In de winter van 1892/1893, tijdens de heftige onrusten in Oost-Groningen, die uitbraken onder arbeiders die dachten dat de revolutie aanstaande was, werd het hotel  door de burgemeester bestempeld als ‘broeinest der geheele socialistische beweging.’

Niet veel later “bekeerde” Hommes zich tot het individueel-anarchisme. Hij begon hiervoor, ook vanuit het Hotel, propaganda te maken. Tegelijkertijd verdiende Hommes veel geld als aannemer, iets wat hij niet tegenstrijdig aan zijn individueel-anarchistische principes vond. Integendeel: hij riep de arbeiders op zich te onttrekken aan de 'loonslavernij' en te genieten zoals hij deed. Toch bleef het Hotel vergaderingen van de arbeidersbeweging huisvesten. Daarnaast ontwikkelde Hommes zich tot vegetariër en nudist. Om de tuin van het hotel had hij een omheining laten maken zodat hij en zijn gasten naakt konden zonnen. In 1915 verkocht hij het hotel aan de gemeente die het in gebruik nam als gemeentehuis. Hommes zelf verhuisde naar Groningen-stad, waar hij een jaar later aan zware bronchitis overleed.

Gerelateerde Artikelen

tjerkluitjesvp

Dynamiet in de provincie

Anarchisten ruzieden binnen de SDB met de parlementaire vleugel. Tjerk Luitjes stookte het vuurtje op.

kleefstra vp

Geertje Kleefstra

Geertje Kleefstra was een van de weinige vrouwen die het woord voerden bij socialistische bijeenkomsten.

dageraadvp

De Dageraad

Vrijdenkersvereniging De Dageraad was al vanaf 1848 zeer bekommerd om het lot van de arbeiders. Met name Eduard Douwes Dekker zette zich in voor de sociale kwestie.