De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

Het IISG

Schatkamer van de geschiedenis van de arbeidersbeweging

IISG

Een economisch archief

Het IISG is een groot onderzoeksinstituut in Amsterdam op het gebied van de sociale en economische geschiedenis.

Het IISG is opgericht in 1935, maar de wortels liggen eerder. In 1914 richtte hoogleraar economische geschiedenis Nicolaas Posthumus (1880-1960), het Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) op. Dit concentreerde zich op het bewaren van archieven van bedrijven en verwante organisaties, en het verzamelen van andere bronnen relevant voor de economische geschiedenis. Posthumus was een verzamelaar met een brede visie en verzamelde daarom ook materiaal van personen en organisaties uit de Nederlandse arbeidersbeweging.

Aan het begin van de jaren dertig maakten de machtsgreep van Hitler en de ontwikkelingen in de Sovjet-Unie dat mensen van allerlei overtuigingen binnen de arbeidersbeweging bedreigd raakten. Ook hun verzamelingen liepen het risico verloren te gaan. Posthumus zette zich in om juist dat materiaal te redden en richtte daarvoor, met de sociaal-historische collecties van het NEHA als uitgangspunt, het IISG op. In 1935-1940 was alle aandacht gericht op het redden van materiaal uit Europa.  Een belangrijke collectie die in deze jaren werd verworven was de nalatenschap van Marx en Engels. Vlak nadat de nazi's Wenen waren binnen gemarcheerd, smokkelde de bibliothecaresse van het Instituut, Annie Adama van Scheltema, de handschriften van Bakunin Oostenrijk uit. Ook de bibliotheken en archieven van uit Rusland gevluchte mensjewieken en sociaalrevolutionairen en de papieren van de anarchisten uit de Spaanse Burgeroorlog, vonden onderdak in het IISG.

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog werden de kostbaarste archieven in veiligheid gebracht in Engeland.

comm manifest

Manuscript van Marx' Communistisch Manifest, Collectie IISG

De werkende mens centraal

In de jaren zestig en zeventig profiteerde het IISG van de groeiende interesse in de geschiedenis van de sociale bewegingen en ideeën. Ook nam het de oude taak weer op van het redden van archieven en bibliotheken van vervolgde mensen en organisaties. Zo vond in de jaren zeventig vooral materiaal uit Latijns Amerika een veilig onderkomen in Amsterdam. In de jaren tachtig werden er acties ondernomen om collecties van Turkse partijen, vakbonden en personen een veilige plaats te geven. Sinds de jaren negentig richt het instituut zich vooral op bewegingen buiten Europa, al blijft Nederland natuurlijk een zwaartepunt. Ook worden sindsdien grote digitale bestanden verzameld of zelf opgebouwd, zoals de Historische Steekproef Nederland.

Sinds 1979 is het IISG een instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het verzamelde materiaal dient als een van de grondslagen voor het onderzoek van het IISG, dat ‘global labour history’ als thema heeft. Het gaat daarbij om de wereldwijde geschiedenis van arbeid en arbeidsverhoudingen, waarbij de rol van de werkende mens zelf centraal staat. Daarom werkt het IISG ook samen met onderzoeksinstellingen in alle werelddelen.

En zonder het IISG zou ook deze site er een stuk saaier uitzien.

Gerelateerde Artikelen

karl marx

Karl Marx in Zaltbommel

Karl Marx verbleef graag in het Nederlandse Zaltbommel, onder andere vanwege het kapitaal van zijn familie.

marxleninetcvp

De Eerste tot en met de Vierde Internationale

De arbeidersbeweging overstijgt nationale grenzen. Maar samenwerken gaat niet altijd van een leien dakje.

morgenroodvp

Morgenrood

Socialistische organisaties maakten veelvuldig gebruik van beeldspraak en symbolen, niet alleen om hun boodschap over te brengen, maar ook om emoties op te wekken.