De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

Willem Vliegen

Een grondlegger van het socialisme in Nederland

Vliegen Hahn

Willem Vliegen getekend door Albert Hahn

Van revolutionair...

In zijn boek De Dageraad der Volksbevrijding schrijft Willem Vliegen (1862-1947) over het begin van de socialistische beweging, waar hij als trouw volgeling van Domela Nieuwenhuis nauw bij betrokken was. Als leerling-typograaf sluit de jonge Limburger zich in 1883 (hij was toen 21 jaar) aan bij de Sociaal Democratische Bond, die hem als propagandist naar zijn geboortestreek stuurt. Vliegen probeert daar met zijn blad De Volkstribuun de macht van de katholieke kerk te breken en de arbeiders te organiseren. Hij staat bekend als een radicaal actievoerder, die geweld niet schuwt. Zo importeert hij uit België revolvers, waarmee socialistische arbeiders zich kunnen verdedigen tegen reactionaire aanvallers.

 

buldogrevolver

...tot bestuurder

Toch kiest hij in de interne strijd tussen revolutionaire en parlementaire socialisten uiteindelijk de zijde van de laatsten: op verzoek van Troelstra schrijft hij het manifest dat aan de wieg staat van de oprichting van de SDAP, en hij zit in Zwolle in 1894 de oprichtingsvergadering van die partij voor.

Zijn rol in de SDAP komt hem op felle aanvallen te staan van zijn vroegere held Domela Nieuwenhuis. Daardoor komt het tot een definitieve breuk tussen Domela en Vliegen, die tot dan toe in zijn publicaties met respect over de oude leider schreef en zijn oudste zoon zelfs Ferdinand noemde. Vliegens keuze voor de parlementaire weg brengt hem later ook in conflict met de linkervleugel van zijn partij, die zich onder leiding van David Wijnkoop in 1909 afscheidt, en 9 jaar later zelfs met SDAP-leider Troelstra, die de tijd na de Eerste Wereldoorlog rijp acht voor een revolutie in Nederland. Vliegen is op dat moment voorzitter van de SDAP, een functie die hij tientallen jaren zou bekleden. Hij is zich bewust van Troelstra’s populariteit, het conflict blijft dan ook binnenskamers.

De leerling-typograaf die slechts een paar jaar lagere school had genoten bracht het tot partijbestuurder, Eerste en Tweede Kamerlid, gemeenteraadslid, wethouder en geschiedschrijver van de linkse beweging. Behalve Dageraad der Volksbevrijding schreef hij onder meer Die onze kracht ontwaken deed,  drie dikke delen over de geschiedenis van de SDAP. Regelmatig sprak hij voor de VARA-radio. Samen met Suze Groeneweg was hij de eerste SDAP-er die een ridderorde ontving (die hij vermoedelijk in zijn jonge jaren geweigerd zou hebben). In 1946 ging de SDAP officieel op in de nieuwe PvdA. Op het laatste SDAP-congres voert Vliegen het woord, net zoals hij dat op het allereerste had gedaan.

 

 

Gerelateerde Artikelen

Willem Vliegen

De vader van het Limburgse socialisme

Willem Vliegen vocht voor de rechten van arbeiders in Limburg

twaalfapostelenvp

De twaalf apostelen

In 1894 ondertekenden twaalf mannen in Zwolle een manifest met als doel een ‘Sociaal Democratische Arbeiderspartij in Nederland’.