De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

De Waarheid

De communistische verzetskrant

Waarheid

Stem van de CPN

“Al is De Waarheid nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel”, was een leus die vooral tijdens de Koude Oorlog te horen viel in rechtse, en niet in de laatste plaats in sociaaldemocratische kringen. Volgens critici was de communistische krant niet meer dan een spreekbuis voor Moskou, waar de  Russische communistische partij zijn eigen waarheid (Pravda) uitgaf.

De Waarheid werd opgericht in 1940, tijdens de Duitse bezetting. De Communistische Partij Nederland (CPN) was goed georganiseerd, en had zich in tegenstelling tot de sociaaldemocratische SDAP voorbereid op oorlog. De communisten begrepen ook dat eigen berichtgeving van groot belang was, en eind 1940 verscheen het eerste nummer van hun illegale krant. De oorlog kostte veel Waarheid-medewerkers het leven, maar na de bevrijding was de krant, die vanaf het begin van de oorlog “goed” geweest was, eventjes de grootste van Nederland.

De Waarheid was de opvolger van De Tribune (1909-1937) en het Volksdagblad (1937-1940). Het Volksdagblad was op de dag van de Duitse inval door de Nederlandse overheid verboden, zo groot was de argwaan tegen communisten. Na de capitulatie werd het verbod opgeheven, de krant verscheen nog één keer, en werd door de Duitse bezetter onmiddellijk opnieuw verboden.

De Waarheid pleitte na de oorlog als enige vóór de Indonesische onafhankelijkheid, en koos in de jaren daarna bij arbeidsconflicten altijd de kant van de arbeiders. Maar het wantrouwen tegen de communisten groeide. Tijdens de Koude Oorlog verloor De Waarheid steeds meer abonnees. De krant verdedigde de communistische machtsovername in Tsjechoslowakije (1948), wat slecht viel in Nederland. Nog heviger waren de protesten toen de krant het opnam voor Moskou na de Russische inval in Hongarije, in 1956. CPN’ers werden op straat belaagd, en een woedende menigte belegerde het hoofdkantoor van de partij, gebouw Felix Meritis in Amsterdam, waar ook De Waarheid werd gedrukt.

In de jaren ’70 en ’80 volgde een lichte opleving. De Waarheid was tegen de Amerikaanse inmenging in Vietnam, en won aan populariteit onder studenten. Maar het tij was niet te keren, ook niet toen de krant als eerste in Nederland op tabloidformaat ging verschijnen. De ineenstorting van de Sovjet-Unie betekende ook het einde van De Waarheid. Op 28 april 1990 rolde het laatste nummer van de persen.

Gerelateerde Artikelen

Oldambt vp

Communisme in het noorden des lands

Voor de erfgenamen van de Communistische Partij Nederland gaat er niets boven Groningen

mijnrodejaren1 vp

De rode jaren van Vanter

De vader van de beroemde schrijvers Gerard en Karel van het Reve werkte als kind al in de textielfabriek.

fremeisvp

Fré Meis

Fré Meis nam op zijn tiende voor het eerst deel aan een staking.