De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

De Eerste tot en met de Vierde Internationale

De grenzen van internationale solidariteit

marxleninetc

Diego Rivera

Op een rijtje

In de geschiedenis van de internationale arbeidersbeweging is vaak sprake van grensoverschrijdende organisatie. De koepels van nationale arbeidersorganisaties en –partijen tooien zich traditioneel met de naam “Internationale”, maar omdat er daar in de geschiedenis (minstens) vier van hebben bestaan is de weg tussen het bos en de bomen soms moeilijk traceerbaar. Dat het “volkslied” van de arbeidersbeweging ook al “De Internationale” heet, maakt het er niet helderder op.

De Eerste Internationale (1864-1876)

Opgericht in Londen in 1864, ook bekend onder de afkorting IWA (International Working Man’s Association). Het Nederlands Werkliedenverbond dat in 1869 werd opgericht was de Nederlandse vertegenwoordiger van deze Internationale. Bijna jaarlijks vond er een congres plaats, op dat van 1872 in Den Haag was Karl Marx een belangrijk spreker. De Eerste Internationale viel in 1876 uiteen na een hoogoplopende ruzie tussen de Marxistische vleugel en de anarchisten, volgelingen van Michael Bakoenin.

De Tweede Internationale (1889-1916)

Opgericht in Parijs, in 1889, 100 jaar na de Franse revolutie, als een nieuwe poging de proletariërs aller landen te verenigen. Tot haar belangrijkste wapenfeiten mag de Tweede Internationale rekenen dat zij 1 mei uitriep tot Dag van de Arbeid en dat het lied “De Internationale” tot hymne van de arbeidersbeweging werd gekroond. Ook verwijderde de Tweede Internationale de anarchisten definitief uit haar gelederen. Belangrijke voorlieden waren Liebknecht, Rosa Luxemburg en Lenin. De Eerste Wereldoorlog, die duidelijk maakte dat internationale arbeiderssolidariteit het aflegde tegen nationalisme, betekende het einde van de Tweede Internationale.

De Derde Internationale (1919-1943)

Opgericht in Moskou in 1919, en bekender onder de naam Komintern (communistische internationale). Strak geleid vanuit de Communistische Partij van de Sovjet-Unie werd afscheid genomen van sociaaldemocraten en andere revisionisten. Het doel was expliciet de vestiging van een wereldwijd communisme. Nederland was vertegenwoordigd met de CPH van David Wijnkoop. In de Tweede Wereldoorlog besloot Sovjetleider Stalin de Derde Internationale op te heffen.

De Vierde Internationale

Opgericht in 1938, in het geheim, in een particuliere woning in het Franse Périgny. Leon Trotski, die door Stalin was verbannen uit de Sovjet-Unie (en twee jaar later in Mexico werd vermoord) streefde met deze organisatie ook het wereldwijde communisme na. Maar juist dat in zijn ogen alleen een internationale arbeidersrevolutie kans van slagen had, onderscheidde de Vierde Internationale van de Komintern. Interne discussies onder de trotskisten zorgden ervoor dat de Vierde Internationale in de jaren '50 uiteenspatte. Vandaag de dag zijn er enige tientallen trotskistische organisaties die zich haar erfgenaam noemen.

Gerelateerde Artikelen

volksbladinternationalevp

De eerste Internationale

De eerste Internationale in Amsterdam trok weinig publiek. Na de oprichting van het Nederlands Werklieden Verbond liep het beter.

rolandholstvp

De Internationale

De Internationale is het volkslied van de arbeidersbeweging. Van origine een Frans gedicht is het inmidels in vrijwel alle talen vertaald, waaronder zelfs het Zulu en het Klingon

karl marx

Karl Marx in Zaltbommel

Karl Marx verbleef graag in het Nederlandse Zaltbommel, onder andere vanwege het kapitaal van zijn familie.