De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

Gelijk loon voor gelijk werk

Vrouwen structureel onderbetaald

gelijk loon

Van wilde stakingen tot wetgeving

De strijd voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen op de werkvloer begon zodra vrouwen toegelaten werden tot de arbeidsmarkt. Wetten hiervoor werden pas aan het eind van de twintigste eeuw ingevoerd in Europa, maar daarvoor klonk de roep om gelijk loon al decennia lang.

In 1969 vond de eerste ‘wilde’ vrouwenstaking plaats in Nederland. Een onofficiële staking, zonder steun van een vakbond. De werkneemsters van sigarenfabrikant Champ Clark in Nieuwe Pekela waren verontwaardigd toen ze hoorden dat hun mannelijke collega’s wekelijks tien gulden meer verdienden. In pauzes werd overlegd hoe ze hun gelijk konden halen, nadat ze van de directie genoegen moesten nemen met de verklaring dat de mannen ‘chefs’ waren en zwaarder werk deden. Ze besloten raad te vragen aan Fré Meis, die vlakbij in Oude Pekela strokartonstakingen leidde. Op zijn advies besloten de dames nog één keer met de directie te onderhandelen. Nadat hun verzoek om gelijk loon opnieuw werd afgewezen legden ze hun werk neer. De staking was succesvol. Binnen vier weken werden de lonen gelijkgetrokken. 

Vier jaar later staakten vrouwen in Winschoten – dat ook in de provincie Groningen ligt – om gelijk loon te ontvangen. Werkgever ritsenfabrikant Optilon weigerde hun loon gelijk te trekken, ook na wekenlang staken. Een schrale troost was dat de Optilon-staaksters inspiratie werden voor Dolle Mina’s en andere vrouwen. Ze werden regelmatig gevraagd op bijeenkomsten te spreken. Ook wonnen ze de Wilhelmina-Druckerprijs in 1973, een emancipatieprijs die tijdschrift Libelle van 1970 tot 1974 uitreikte. Pas twee jaar later werd in Nederland de wet ‘gelijke beloning’ vastgelegd, die het verbood mannen en vrouwen ongelijk te betalen voor gelijkwaardig werk.

Ondanks deze wet blijven ongelijkheden bestaan. In 1997 kwam een zaak aan het licht die dit op grote schaal aantoonde. Bij bloemengroothandel Sierex in Lisse kwamen vrouwen erachter dat mannen consequent eerder promotie kregen, en meer verdienden. Vakbond FNV noemde dit een hard bewijs dat loonongelijkheid nog bestond. De rechter gaf de vrouwen in 2000 gelijk. Dat was slechts een morele overwinning. In de praktijk werd er geen compensatie gegeven en werd het bedrijf kort erna verkocht en verplaatst. 

In Nederland verdienden vrouwen in 2013 gemiddeld bruto 18% minder dan mannen. Een deel van die ongelijkheid kan verklaard worden. Vrouwen werken bijvoorbeeld vaker parttime. Toch is 8% daarvan onverklaarbaar en waarschijnlijk het gevolg van seksediscriminatie volgens ITUC, het internationale verbond van vakbonden.

Gelijk loon voor gelijk werk, de strijd is nog niet gestreden!

Gerelateerde Artikelen

Vrouwenstaking

Vrouwenstaking in Almelo

In 1978 staken Turkse vrouwen in Nederland voor het eerst tegen erbarmelijke arbeidsomstandigheden.

fremeisvp

Fré Meis

Fré Meis nam op zijn tiende voor het eerst deel aan een staking.

moedergezin vp

Een vrouw hoort thuis.

Mannen verdienen het brood buitenshuis, en de vrouw houdt het gezin op orde. Dat was lange tijd het ideaal in alle gezindten.