De Strijd

Gepresenteerd door Erik Dijkstra en Gerdi Verbeet

Vanaf 9 juni elke werkdag om 16.10 uur NPO 1

Werken als een paard

Kinderarbeid na de oorlog

Harry van Iperen

Ik ben 79 jaar en ben in de oorlogsjaren als vaderloos straatschoffie opgegroeid in de Jodenbuurt van Amsterdam, waardoor ik alle ellende van nabij heb meegemaakt. Naar school ging ik niet. Door armoe gedreven verhuisden we bijna om het halve jaar. Pas na de bevrijding ben ik alsnog twee jaar naar school geweest, maar toen werd het nodig dat ik ging werken. Tot aan mijn 16e heb ik onvoorstelbaar hard moeten werken, in omstandigheden die nu niet meer mogelijk zijn. Ik kreeg een baantje bij een renstal in Valkeveen. Daarvoor moest ik elke morgen heel vroeg , bij storm en regen, met de fiets naar het Centraal Station, vandaar met de trein naar Bussum. Dan nog een zeven kilometer met de fiets naar Valkeveen. Als het vroor stond ik bij aankomst te huilen vanwege de pijn in mijn handen. 

Begonnen werd met de paarden te verzorgen en daarna werd de baan in orde gemaakt. Schaften deden we, op de grond rondom een potkachel gezeten, in het zadelhok. Voor je behoeften moest je het bos in, een toilet was er niet. We werkten officieel tot zes uur maar dat werd bijna elke dag wel later omdat de baas de voer- en hooiafleveringen altijd om die tijd liet komen. Pas als alles was gelost konden we naar huis. Als het slecht weer was bleef ik vaak zonder gegeten te hebben in een box bij een van de paarden slapen. Dat betekende dat ik de volgend morgen verrekte van de hoger en pas als er een bakker om een uur of elf kwam wat kon kopen. Die werkzaamheden deed ik zes dagen in de week. Vaak ook op zondag, want dan werden de koersen ergens in het land gelopen, hetgeen betekende dat de dag nog veel langer duurde. Ziek zijn was er nooit bij omdat je dan een grote kans liep om ontslagen te worden.

Wegens een ernstig conflict met mijn baas werd ik, vlak voor ik zestien werd, ontslagen. Geïnspireerd door het boek van Johan Fabricius "De scheepsjongens van Bontekoe" monsterde ik me als lichtmatroos aan op de MS Sumatra en maakte daarmee een fantastische reis naar Nieuw-Guinea. 

Ondanks mijn wel zeer beperkte opleiding en werkervaring, waar ik weinig aan had, heb ik het toch nog redelijk ver geschopt.